Ομιλία του Υπουργού Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα με θέμα: «Προκλήσεις και προοπτικές για την ελληνική οικονομία. Η επόμενη μέρα» σε εκδήλωση του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου
Κυρίες και κύριοι,
Χαίρομαι ιδιαίτερα που βρίσκομαι για άλλη μια φορά ανάμεσα στα εκλεκτά μέλη του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου.
Θα ήθελα να ξεκινήσω την εισήγηση μου τονίζοντας ένα στοιχείο της επικαιρότητας.
Τα όσα γράφονται τις τελευταίες μέρες στο διεθνή τύπο για τα σενάρια εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη το καλοκαίρι του 2012 είναι ενδεικτικά αφενός της κρισιμότητας εκείνης της περιόδου και αφετέρου καταδεικνύουν την απόσταση που διάνυσε η Ελλάδα από τότε μέχρι σήμερα. Και βεβαίως μας βοηθούν να βγάλουμε και τα κατάλληλα συμπεράσματα.
Αν κάποιος ανατρέξει στην μελέτη Public Expenditure Report του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου του Απριλίου 2014 στον πίνακα 2 των παρατημάτων και αναζητήσει τα κυκλικά διορθωμένα πρωτογενή αποτελέσματα της Ελλάδας, θα διαπιστώσει ότι η χώρα μας μέσα σε τέσσερα χρόνια (2010-2013) πέτυχε δημοσιονομική διόρθωση ίση με 19,4% του ΑΕΠ. Αυτό το στοιχείο από μόνο του είναι ενδεικτικό της τεράστιας προσαρμογής που πραγματοποιήθηκε. Δεν υπάρχει νομίζω, παράδειγμα χώρας που πέτυχε κάτι αντίστοιχο σε τόσο μικρή χρονική περίοδο.
Με αφορμή τη σημερινή εκδήλωσή θα ήθελα να επισημάνω ότι μια σημαντική διαδρομή για την Ελλάδα βαίνει προς το τέλος και ταυτόχρονα μια καινούργια ξεκινάει.
Σε αυτόν τον νέο δρόμο η χώρα μας έχει να αντιμετωπίσει μια μεγάλη πρόκληση.
Η πρόκληση δεν είναι απλά να ανακάμψει η οικονομία, αλλά να θεμελιωθεί ένα νέο περισσότερο εξωστρεφές αναπτυξιακό πρότυπο προς όφελος των πολιτών και των επιχειρήσεων.
Η Ελλάδα ξεπερνώντας την κρίση, μπορεί να πρωταγωνιστεί τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Και η δυνατότητα αυτή διασφαλίζεται από τρία βασικά εχέγγυα:
Το πρώτο είναι τα άνευ προηγουμένου ιστορικά επιτεύγματα της τετραετούς υπερπροσπάθειάς μας.
Το δεύτερο είναι το διαρκώς βελτιούμενο επιχειρηματικό και οικονομικό κλίμα.
Το τρίτο είναι οι αναδυόμενες, αναξιοποίητες ως σήμερα, δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας.
Ως προς το πρώτο σημείο δεν θα σταματήσω να επαναλαμβάνω ότι η Ελλάδα πραγματοποίησε ένα οικονομικό επίτευγμα άνευ προηγούμενου στη σύγχρονη ιστορία. Όπως ανέφερα, το 2013 ήταν το έτος που το πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα αλλά και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, τα δίδυμα ελλείμματα, τα οποία αποτέλεσαν το κύριο αίτιο της ελληνικής οικονομικής κρίσης λίγα χρόνια πριν, όχι μόνο εξαλείφθηκαν, αλλά μετατράπηκαν σε πλεονάσματα.
Με την επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 0,8% του ΑΕΠ το 2013 σε σύγκριση με το μηδενικό πλεόνασμα που ήταν ο στόχος, μπορούμε να πούμε ότι πάνω από το 85 % της βελτίωσης που απαιτείται στο πρωτογενές ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης, ώστε να μειωθεί το χρέος σε βιώσιμα επίπεδα μέχρι το 2020, έχει ήδη επιτευχθεί.
Παράλληλα, η καταγραφή πλεονάσματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, για πρώτη φορά ύστερα από πολλές δεκαετίες, αντικατοπτρίζει μερικώς την βελτίωση της ελληνικής ανταγωνιστικότητας κατά 23% περίπου από το 2008 έως το 2013. Δηλαδή η απώλεια ανταγωνιστικότητας σε όρους μοναδιαίου κόστους εργασίας που υπέστη η Ελλάδα μετά την ένταξη της στην Ευρωζώνη έχει πλήρως ανακτηθεί.
Θετικές είναι και οι ενδείξεις στα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη.
Η ύφεση το 2013 ήταν για πρώτη φορά μικρότερη από ότι είχε προβλεφθεί, ενώ το 2014 η Ελλάδα αναμένεται να επιστρέψει σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης μετά από έξι χρόνια βαθιάς ύφεσης.
Τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου του 2014 που μόλις ανακοινώθηκαν έρχονται να στηρίξουν αυτή την πρόβλεψη καθώς η ύφεση περιορίστηκε περαιτέρω στο πρώτο τρίμηνο του 2014 στο 1,1% από 6% του αντίστοιχου περσινού τριμήνου.
Είναι ενδεικτικό ότι το αποτέλεσμα του πρώτου τριμήνου του 2014 είναι το θετικότερο που έχει καταγραφεί τα τελευταία 4 χρόνια.
Παράλληλα, η εμπιστοσύνη και η αξιοπιστία αποκαθίστανται με ταχείς ρυθμούς. Το Ελληνικό Δημόσιο και μαζί του το Ελληνικό Τραπεζικό σύστημα καθώς και αρκετές ελληνικές επιχειρήσεις ήδη αποκατέστησαν τη σχέση τους με τις διεθνείς κεφαλαιαγορές και τις χρηματαγορές.
Συνολικά στη δεύτερη φάση της ανακεφαλαιοποίησης του εγχώριου τραπεζικού συστήματος, οι Ελληνικές τράπεζες άντλησαν 8,3 δισ. ευρώ υπερκαλύπτοντας τις κεφαλαιακές ανάγκες, όπως αυτές εκτιμηθήκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος, και διασφάλισαν τη σταθερότητα του συστήματος. Μάλιστα, η Εθνική Τράπεζα, η Alpha Bank και η Τράπεζα Πειραιώς συγκέντρωσαν τα απαιτούμενα κεφάλαια και για την αποπληρωμή των προνομιούχων μετοχών του Ελληνικού δημοσίου.
Μόλις χτες, η Standard & Poors αναβάθμισε την αξιολόγηση των τεσσάρων συστημικών τραπεζών.
Η πιστωτική ομαλοποίηση έχει δειλά ξεκινήσει με ξεκάθαρες θετικές επιπτώσεις για την ανάπτυξη και τη ρευστότητα.
Όλες αυτές οι εξελίξεις έχουν άμεση επίπτωση στο οικονομικό και επιχειρηματικό κλίμα:
Ο δείκτης οικονομικού κλίματος κυμαίνεται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων πέντε ετών.
Παράλληλα, ο γενικός δείκτης οικονομικού κλίματος (CEO General Index) της Εταιρίας Ανώτατων Στελεχών Επιχειρήσεων και της ICAP, που διεξάγεται στα ανώτατα διοικητικά στελέχη των 2.000 μεγαλύτερων ελληνικών επιχειρήσεων και των μελών της Εταιρίας Ανώτατων Στελεχών Επιχειρήσεων, το πρώτο τρίμηνο του 2014 σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.
Όλα αυτά μας επιτρέπουν να ατενίζουμε μέρα με τη μέρα το μέλλον με μεγαλύτερη αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση.
Η ελληνική οικονομία έχει πολλές δυνατότητες που μέχρι τώρα ήταν καθηλωμένες από τον κακώς εννοούμενο κρατισμό και ένα εσωστρεφές αναπτυξιακό πρότυπο.
Ωστόσο, αυτό αλλάζει σταδιακά. Τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια η Ελλάδα υιοθέτησε μεταρρυθμίσεις σε όλους σχεδόν τους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας, με σημαντικότερες αυτές στην αγορά εργασίας, στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, στο ασφαλιστικό, στο σύστημα υγείας και στην φορολογική διοίκηση.
Είναι χαρακτηριστικό πως τα τελευταία χρόνια ο ΟΟΣΑ κατατάσσει σταθερά την Ελλάδα ως την χώρα με την μεγαλύτερη ανταπόκριση στην υιοθέτηση των προτάσεών του για πολιτικές που ευνοούν την ανάπτυξη.
Αυτές οι μεταρρυθμίσεις καθώς και το πρόγραμμα αξιοποίησης της ιδιωτικής περιουσίας του δημοσίου, που συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, μεταμορφώνουν την Ελλάδα. Προσελκύουν νέες άμεσες ξένες επενδύσεις, κάνουν την οικονομία πιο ευέλικτη και διευκολύνουν τη μετατόπιση των πόρων από τα μη διεθνώς εμπορεύσιμα προς τα διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά και υπηρεσίες.
Η Ελλάδα λοιπόν βρίσκεται σε διαδικασία δημιουργίας νέου αναπτυξιακού προτύπου με σκοπό να γίνει πιο εξωστρεφής και φιλική προς τις επιχειρήσεις.
Αυτό το πρότυπο θα αξιοποιήσει πλήρως τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας, δηλαδή τη γεωγραφία και το κλίμα, τον πολιτισμό, τους φυσικούς πόρους, αλλά πάνω από όλα το εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Από την πλευρά της προσφοράς, το νέο πρότυπο αναμένεται να επικεντρωθεί σε εξωστρεφείς τομείς και δραστηριότητες, όπως ο τουρισμός , η ενέργεια, τα τρόφιμα και η γεωργία, οι υδατοκαλλιέργειες , η τεχνολογία των πληροφοριών, των τηλεπικοινωνιών, η ανάπτυξη ακινήτων και οι μεταφορές. Από την πλευρά της ζήτησης αναμένεται μερική μετατόπιση από την ιδιωτική και δημόσια κατανάλωση στις παραγωγικές επενδύσεις και τις καθαρές εξαγωγές.
Ωστόσο, για τη μετάβαση στο νέο αναπτυξιακό πρότυπο είναι κρίσιμα δύο στοιχεία:
Πρώτον η εξασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.
Στο Eurogroup της προηγούμενης εβδομάδας, ύστερη και από την επίσημη επιβεβαίωση του πρωτογενούς πλεονάσματος από το τη EUROSTAT, έθεσα το ζήτημα της αναληφθείσας δέσμευσης του οργάνου αυτού, του Νοεμβρίου του 2012.
Η συγκεκριμένη δέσμευση θυμίζω ότι προβλέπει ότι, εφόσον επιτευχθεί πρωτογενές πλεόνασμα και οι λοιπές υποχρεώσεις του προγράμματος εκπληρώνονται, τότε οι εταίροι θα λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να ελαφρύνουν περισσότερο το δημόσιο χρέος.
Στην επίσημη ανακοίνωση του EUROGROUP της Δευτέρας 5ης Μαΐου, οι εταίροι μας επανέλαβαν τη δέσμευση αυτή. Η σχετική άσκηση θα γίνει αμέσως μετά τη διενέργεια των τεστ κόπωσης των τραπεζών (stress tests) σε πανευρωπαϊκό επίπεδο από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τον Οκτώβριο.
Νομίζω ότι η απόφαση αυτή εκτός από την θετική επίπτωση της στα δημόσια οικονομικά και την οικονομία θα έχει και μείζον συμβολικό χαρακτήρα όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για το μέλλον της Ευρώπης.
Η δεύτερη προϋπόθεση είναι η βελτίωση της παρεχόμενης ρευστότητας προς τις ελληνικές επιχειρήσεις. Αυτό βρίσκεται πολύ ψηλά στις προτεραιότητες της κυβερνητικής πολιτικής.
Είναι συχνή η κριτική που ασκείται για το ότι οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών στην Ελλάδα δεν αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από το 1,5 με 2% που αυξάνονται το 2013 και το πρώτο δίμηνο του 2014.
Ένας από τους λόγους αυτής της σχετικής υστέρησης είναι ο περιορισμός των εξαγωγικών πιστώσεων ως αποτέλεσμα της κρίσης. Είναι προφανές ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις λόγω της κρίσης δεν είχαν έως σήμερα την απαραίτητη ρευστότητα, για να αυξήσουν τη δραστηριότητά τους.
Ωστόσο, αυτό είναι κάτι που θα αρχίσει να αλλάζει άμεσα. Η επιτυχημένη δεύτερη φάση της ανακεφαλαιοποίησης του τραπεζικού συστήματος, στην οποία αναφέρθηκα προηγουμένως, σε συνδυασμό με τη σταθερή βελτίωση της εμπιστοσύνης του καταθετικού κοινού, από το Ιούνιο του 2012 έως σήμερα, προς το τραπεζικό σύστημα καταδεικνύουν ότι η παρεχόμενη ρευστότητα θα αυξηθεί σημαντικά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Όμως οι θετικές εξελίξεις δεν επιτρέπουν εφησυχασμό.
Βασικός στόχος της Κυβέρνησης είναι η στήριξη των υφιστάμενων και η δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων για τις επιχειρήσεις που δημιουργούνται από νέους επιχειρηματίες, τόσο στους τομείς των τεχνολογιών αιχμής όσο και σε παραδοσιακούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό, και πέρα από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, επιδιώκουμε τη συμμετοχή επενδυτών στο «Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο».
Αυτό το ταμείο-ομπρέλα, που λειτουργεί απολύτως σύμφωνα με επιχειρηματικά κριτήρια, κριτήρια ιδιωτικού τομέα, θα επενδύει μέσω δανείων αλλά και μέσω κεφαλαιακής συμμετοχής σε Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις, ενώ θα χρηματοδοτεί και έργα υποδομής.
Ήδη, το Ταμείο έχει υπογράψει συμφωνίες με τη γερμανική KfW και με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ενώ αναμένεται να προσελκύσει άμεσα και άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και ιδιώτες επενδυτές.
Θετική επίδραση στη ρευστότητα θεωρούμε ότι είχε και θα συνεχίζει να έχει η συστηματική προσπάθεια της Κυβέρνησης να μειώσει το ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου.
Ενδεικτικά, αναφέρω ότι σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης, εντός του 2013 μειώθηκε το ύψος των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων κατά 50%, από 9,5 δισ. ευρώ που ήταν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στο τέλος του 2012 τα 4,7 δισ. ευρώ και θα μειωθούν ακόμη περισσότερο.
Το 2014 εκτιμάται ότι θα αποπληρωθούν άλλα 2,5 δισ. ευρώ ενώ θα αναληφθούν πρωτοβουλίες για την εξάλειψη όλων των πηγών δημιουργίας νέων οφειλών.
Επιπλέον, κατά το τετράμηνο του 2014, οι επιστροφές φόρων ανήλθαν σε 906 εκατ. ευρώ, δηλαδή διπλασιάστηκαν έναντι του στόχου των 475 εκατ. ευρώ.
Επίσης, από την 1η Ιουλίου, αναμένεται να ισχύσει μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για εργοδότες και εργαζόμενους, ενώ με την πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία μας προσφέραμε τη δυνατότητα σε χιλιάδες επιχειρήσεις, υπό προϋποθέσεις να μην προκαταβάλουν το ΦΠΑ, που δεν έχουν εισπράξει ακόμη. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές και όσες άλλες σχεδιάζουμε, αναμένεται να συμβάλουν θετικά στα ρευστά διαθέσιμα των επιχειρήσεων.
Σε συνέχεια όλων αυτών, όπως άλλωστε δεσμεύτηκε και ο Πρωθυπουργός, βασικό συστατικό του μίγματος οικονομικής πολιτικής στο εγγύς μέλλον και εφόσον βεβαίως ικανοποιούνται οι δημοσιονομικοί στόχοι θα είναι η σταδιακή μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων.
Κυρίες και κύριοι,
Η Ελλάδα του 2013 έκλεισε με επιτυχία μια τετραετή περίοδο οικονομικής προσαρμογής στο τέλος της οποίας οι περισσότεροι δημοσιονομικοί και οικονομικοί δείκτες βελτιώθηκαν σημαντικά, ενώ τα δίδυμα ελλείμματα, δηλαδή το πρωτογενές έλλειμμα του προϋπολογισμού και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που αποτέλεσαν το κύριο αίτιο της κρίσης, μετατράπηκαν σε πλεονάσματα.
Ένας κύκλος ολοκληρώθηκε και ένας καινούργιος ανοίγει.
Η νέα πρόκληση δεν είναι απλώς η ανάκαμψη της οικονομίας αλλά η θεμελίωση σε σταθερές βάσεις ενός νέου αναπτυξιακού και κοινωνικού προτύπου, εξωστρεφούς, φιλικού προς την επιχειρηματικότητα, με έναν νέο ρόλο για το κράτος, πιο αποτελεσματικό, λιγότερο γραφειοκρατικό, που θα προάγει τον υγιή ανταγωνισμό, θα εξασφαλίζει την ευστάθεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος, θα προστατεύει τις ασθενέστερες κοινωνικές ομάδες και θα διευκολύνει τη μεταφορά των συντελεστών της παραγωγής σε κλάδους εξωστρεφείς και σε κλάδους με υψηλή προστιθέμενη αξία.
Περισσότερο απ´ολα όμως ενός αναπτυξιακού προτύπου που θα στηρίζεται σε ενα άριστα εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό, που ειναι το μεγαλύτερο κεφάλαιο αυτής της χώρας και στο τρίγωνο της γνώσης: παιδεία, έρευνα, καινοτομία.
Η συνδρομή σας στην προσπάθεια αυτή εκτιμώ θα είναι πολύτιμη. Γιατί ακρογωνιαίος λίθος του νέου αναπτυξιακού προτύπου είναι η παραγωγικότητα των επιχειρήσεων που εκπροσωπείτε.
Σας ευχαριστώ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου