Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής: Αποχώρηση της Φιλανδίας από το Ευρώ
-- "Η Φινλανδία μπορεί να έχει δύο νομίσματα.
--Η εξέλιξη του μάρκα (φινλανδικού νομίσματος) δεν είναι
αυταπόδεικτη
Δεν πρόκειται γενικά για σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Η
Φινλανδία, μια από τις ισχυρότερες οικονομικά σήμερα χώρες της Ευρωζώνης, μέλος
του κλαμπ των "σκληρών" και των δανειστών, μαζί με τη Γερμανία, την
Ολλανδία και την Αυστρία, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο αποχώρησης από το ευρώ.
Η φινλανδική
κυβέρνηση ζήτησε από τη μεγαλύτερη σκανδιναβική τράπεζα, τη Nordea Bank AB, στη
μελέτη της για τα διάφορα ενδεχόμενα εξέλιξης της Ευρωζώνης να συμπεριλάβει και
το - απίθανο προς το παρόν - σενάριο της εθελοντικής εξόδου της από την
Ευρωζώνη.
Αυτό δείχνει την πραγματική κατάπτωση του ελληνικού
πολιτικού συστήματος - κι όχι μόνο της κυβέρνησης - όπου κανείς δεν
ενδιαφέρεται για μια τέτοια περίπτωση για την Ελλάδα, παρότι για πολλούς
οικονομικούς αναλυτές φέρεται πιο πιθανή από την περίπτωση της παραμονής μας .
Δημοσιεύουμε σήμερα το τέταρτο τμήμα της φινλανδικής μελέτης που αναφέρεται
στην αποχώρηση από το ευρώ της ίδιας της Φινλανδίας. Θα ακολουθήσει το σενάριο
της διάσπασης της Ευρωζώνης.
“Αβεβαιότητα για την οικονομική πολιτική και το νόμισμα
Από την Ευρωζώνη μπορεί να αποχωρήσει και μια ισχυρή χώρα ,
εάν οι υποχρεώσεις που συνδέονται με τα πακέτα στήριξης [των αδύναμων χωρών]
πρέπει να αυξηθούν κι άλλο. Η έξοδος της Φιλανδίας με δική της βούληση θα
διέφερε από μια έξοδο της Ελλάδας, διότι η ισορροπημένη εθνική οικονομία
μπορεί, μιλώντας θεωρητικά, να έχει δυο νομίσματα ακόμη και για μια μακριά
μεταβατική περίοδο και να συνδέσει το μάρκα με το ευρώ σε μια ισοτιμία 1:1 κατά
τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Στο σενάριο της πιο καλής περίπτωσης, η
αβεβαιότητα θα ήταν προσωρινή και οι επιπτώσεις στην φιλανδική οικονομική
μεγέθυνση περιορισμένες. Ωστόσο, στην πράξη, οι επιπτώσεις εξαρτώνται από τις
διαθέσεις των επενδυτών και τη γενική οικονομική εξέλιξη, έτσι η μεταβατική
περίοδος μπορεί να είναι προβληματική.
Αρχικά, τα δυο νομίσματα θα μπορούσαν να αποτελούν νόμιμη
προσφορά. Τα ευρώ δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε φιλανδικά μάρκα. Αντίθετα,
όλες οι καταθέσεις , το χρέος και άλλες συμφωνίες παραμένουν σε ευρώ μέχρι οι
καταθέσεις να μεταφερθούν σε λογαριασμούς φιλανδικού μάρκα και τα συμβαλλόμενα
μέρη να τροποποιήσουν τα συμβόλαιά τους. Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής
περιόδου , η Τράπεζα της Φιλανδίας ανταλλάσσει ευρώ με φιλανδικά μάρκα και το
αντίστροφο, σε μια ισοτιμία 1:1. Η προθυμία γι' αυτή την ανταλλαγή θα εξαρτηθεί
από τις προσδοκίες των ανθρώπων σχετικά με την εξέλιξη της αξίας του μάρκα μετά
τη μεταβατική περίοδο. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές μπορεί να έχουν αμφιβολίες
ως προς τη συνέπεια της φιλανδικής οικονομικής πολιτικής, εφόσον η Φιλανδία
ήταν γνωστή για τις περιοδικές υποτιμήσεις του νομίσματός της πριν την ένταξη
στην Ε.Ε. Συνεπώς, μπορεί να υπάρξει μια άμεση κρίση ρευστότητας στην αρχή της
μεταβατικής περιόδου, εάν αποσύρουν τα περιουσιακά τους στοιχεία οι επενδυτές
της Ευρωζώνης από φόβο μήπως τα ευρώ δεν είναι ασφαλή στη Φιλανδία. Οι
επενδυτές της Ευρωζώνης που απεχθάνονται το ρίσκο και οι οποίοι σήμερα έχουν
επενδύσει στη Φιλανδία για λόγους ασφάλειας πιθανώς να μην είναι πρόθυμοι να
πάρουν το ρίσκο της ισοτιμίας. Επιπροσθέτως, η ΕΚΤ θα μπορούσε να μην είναι
πρόθυμη να εξασφαλίσει ρευστότητα δανείζοντας σε μια χώρα που πρόκειται να
εγκαταλείψει την Ευρωζώνη.
Νομισματικό ρίσκο σε σχέση με τη χρηματοδότηση σε ευρώ
Μετά τη μεταβατική περίοδο, θα επιτραπεί στο φιλανδικό μάρκα
να κυμαίνεται έναντι του ευρώ και θα είναι το μόνο νόμιμο χρηματικό μέσο. Οι
υφιστάμενες δεσμεύσεις μπορεί να παραμείνουν σε ευρώ, επειδή η μονομερής
τροποποίησή τους θα οδηγούσε σε κατάρρευση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της
Φιλανδίας και το ισοζύγιο της φιλανδικής εθνικής οικονομίας, σε κάθε περίπτωση,
στηρίζει την ισοτιμία του μάρκα έναντι των χωρών που απομένουν στο ευρώ κοντά
στο 1:1.
Οι φιλανδικές τράπεζες έχουν δώσει περισσότερα δάνεια στο
κοινό από τις καταθέσεις και κάποια από τα δάνεια χρηματοδοτήθηκαν με δανεισμό
από την αγορά του ευρώ. Προκύπτει έτσι ένα ρίσκο ισοτιμίας για τις τράπεζες. Η
Τράπεζα της Φιλανδίας μπορεί να σηκώσει μέρος του νομισματικού ρίσκου
συνάπτοντας μακροπρόθεσμα μελλοντικά συμβόλαια με τις τράπεζες, δηλ.
αναλαμβάνοντας να ανταλλάσσει φιλανδικά μάρκα με σταθερή ισοτιμία στο μέλλον.
Συνολικά, οι εξωτερικές υποχρεώσεις και εισπράξεις της Φιλανδίας ισοσκελίζονται
σε σημαντικό βαθμό, η ανάγκη ανταλλαγής ευρώ με μάρκα και το αντίστροφο θα
μηδένιζε τα μεν έναντι των δε και η ανάγκη να παρέμβει η κεντρική τράπεζα για
να σταθεροποιήσει την ισοτιμία του μάρκα έναντι του ευρώ παραμένει μικρή.
Η εξέλιξη του μάρκα δεν είναι αυταπόδεικτη
Αφού τερματιστεί η σύνδεση του νομίσματος με το ευρώ , η
ισοτιμία του μάρκα μπορεί να κυμαίνεται ακόμη και σε αξιοσημείωτο βαθμό,
ανάλογα με το αν θεωρείται η Φιλανδία ασφαλές καταφύγιο εν μέσω της κρίσης του
ευρώ ή εάν οι επενδυτές θα αποσύρουν τα περιουσιακά τους στοιχεία από μια
μικρή, χωρίς ρευστότητα, περιθωριακή αγορά. Μακροπρόθεσμα, η εξέλιξη του μάρκα
θα εξαρτηθεί ιδίως από την προοπτική της οικονομικής μεγέθυνσης, τις προσδοκίες
για τον πληθωρισμό και τη στάση των επενδυτών έναντι του ρίσκου ισοτιμίας ενός
μικρού νομίσματος. Σε κάθε περίπτωση, η αξία του μάρκα θα κυμαίνεται περισσότερο
από ό,τι η αξία του ευρώ.
Μια μικρή ενίσχυση που προκαλείται από το σχετικά καλό
ισοζύγιο της φιλανδικής οικονομίας μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές μετακινήσεις
επενδυτών, πράγμα που θα καταστήσει το νόμισμα ισχυρότερο από όσο δικαιολογεί η
κατάσταση της πραγματικής οικονομίας. Ένας τέτοιος θετικός κύκλος διατηρεί τα
επιτόκια χαμηλά και στηρίζει τα χρέη και την εγχώρια ζήτηση. Η πρόσφατη
εξασθένηση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εντείνεται, καθιστώντας τη
φιλανδική εθνική οικονομία αυξανόμενα εξαρτώμενη από τις διαθέσεις των ξένων
επενδυτών.
Πιο ακριβή η χρηματοδότηση των εταιρειών και του κράτους;
Από την άλλη, η αξία του μάρκα μπορεί να μειωθεί σημαντικά,
επειδή ένα μικρό νόμισμα δεν είναι αναγκαίο για την εξισορρόπηση των
επενδυτικών χαρτοφυλακίων με τον ίδιο τρόπο που είναι το ευρώ ή άλλο μεγάλο
νόμισμα. Σημαντική αναλογία των χρημάτων που επενδύθηκαν στη Φιλανδία κατά τη
διάρκεια της εποχής του ευρώ προέρχεται από επενδυτές που αναζητούσαν ασφαλείς
επενδύσεις σε ευρώ και δεν είναι πρόθυμοι να πάρουν το ρίσκο που συνδέεται με
ένα μικρό, περιθωριακό νόμισμα.
Εάν οι επενδυτές αποχωρήσουν από τη μικρή φιλανδική αγορά, η
ρευστότητα των αγορών μετοχών και ομολόγων σε φιλανδικό μάρκα μειώνεται, τα
πριμ ρίσκου αυξάνονται και γίνονται πιο συχνές μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές.
Η χρηματοδότηση των τραπεζών, των εταιρειών και του κράτους δυσκολεύει και γίνεται
πιο ακριβή. Η αύξηση του χρηματοπιστωτικού κόστους μειώνει την καταναλωτική
δαπάνη και την προθυμία για επενδύσεις. Η γενική εμπιστοσύνη μειώνεται και θα
είναι δύσκολο να αποκατασταθεί. Οι στρόφιγγες της πίστωσης σφίγγουν, η
οικονομία εισέρχεται σε ύφεση και η ικανότητα εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους
μειώνεται. Η πιστοληπτική αξιολόγηση της Φιλανδίας θα τεθεί υπό παρακολούθηση,
λόγω της αβεβαιότητας που σχετίζεται με την έξοδο από το ευρώ και θα αυξηθεί το
ρίσκο ότι μπορεί να μειωθεί η πιστοληπτική αξιολόγησή της. Το να φύγει μια χώρα
από το ευρώ χωρίς να φύγει και από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι απλό πράγμα.”
