Ομιλία της Υφυπουργού Παιδείας Διά Βίου Μάθησης και
Θρησκευμάτων, Εύης Χριστοφιλοπούλου, στην εκδήλωση «Αριστεία και Καινοτομία
στην Εκπαίδευση και την Έρευνα»
«Έχει πολύ μεγάλη σημασία για τη βιωσιμότητα της ανάπτυξης
το να επενδύσει κανείς στην προσχολική αγωγή»
«Ο χώρος της παιδείας είναι ο κατ' εξοχήν χώρος όπου
μπορούμε να κατακτήσουμε τη μίνιμουμ συναίνεση και ταυτόχρονα να κατεδαφίσουμε
ένα σύστημα απόλυτα συγκεντρωτικό, φτιάχνοντας κάτι άλλο»
Θέλω να ξεκινήσω με ένα μεγάλο ευχαριστώ στον ανώνυμο Έλληνα
και την ανώνυμη Ελληνίδα εκπαιδευτικό, τα στελέχη της εκπαίδευσης, τους
Διευθυντές σχολείων, τους οποίους συνάντησα και συζήτησα αυτούς τους μήνες εδώ
στο Υπουργείο Παιδείας. Εις επίρρωσιν των όσων, ήδη, είπε η Υπουργός Παιδείας,
Άννα Διαμαντοπούλου, οφείλω να πω κι εγώ, λέγοντας αυτό το «ευχαριστώ», ότι ο
εκπαιδευτικός κόσμος της χώρας διαθέτει όχι μόνο μεράκι και ταλέντο, αλλά
περισσή αυτοθυσία.
Γιατί, πράγματι, είναι αυτοθυσία, μιλώντας με τους
Διευθυντές των πιλοτικών σχολείων που εφαρμόζουν τα νέα προγράμματα σπουδών, να
ξέρουν ότι την ώρα που έχουν λιγότερο μισθό δίνουν την ψυχή τους για να
εφαρμοστεί πιλοτικά ένα νέο πρόγραμμα σπουδών, που θα δώσει αυτό που όλοι
θέλουμε στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα: περισσότερη δημιουργικότητα,
λιγότερη παπαγαλία, δυνατότητα στο μαθητή και τη μαθήτρια να αναδεικνύουν τα
δικά τους προσωπικά ταλέντα και δυνατότητες.
Ξεκινήσαμε έχοντας στο χέρι ομόφωνα πορίσματα της Επιτροπής
υπό τον κύριο Μπαμπινιώτη, επί της προηγούμενης κυβέρνησης, για την αλλαγή του
σχολείου. Και αυτό ήταν η πρώτη καινοτομία που έρχεται σε ένα εκπαιδευτικό
σύστημα που πάντα ξεκινούσε τις αλλαγές από το σύστημα πρόσβασης στην ανώτατη
εκπαίδευση. Και όπου μεγάλη ξεχασμένη, παρά τις επιμέρους φιλόδοξες προσπάθειες
της μεταπολιτευτικής Ελλάδας, ήταν πάντα η τεχνική εκπαίδευση.
Ξεκινήσαμε, λοιπόν, “ανάποδα”. Και αυτό ήταν μια καινοτομία
για όλους μας. Ξεκινήσαμε από το Νηπιαγωγείο, το Δημοτικό και το Γυμνάσιο για
να πάμε στο Λύκειο, να πάμε στις αλλαγές στα Πανεπιστήμια και τελικά να
συζητάμε με την Επιτροπή των Σοφών και τα κόμματα την αλλαγή στο σύστημα
πρόσβασης στην Ανώτατη Εκπαίδευση.
Πριν από λίγες μέρες, εκπροσώπησα το Υπουργείο σε ένα
Συνέδριο του ΟΟΣΑ για την προσχολική αγωγή και είναι σημαντικό ότι
οικονομολόγοι του τραπεζικού χώρου, επιχειρούσαν να πείσουν τις χώρες, όχι μόνο
της Ευρώπης και ιδιαίτερα τους Έλληνες, τους Ισλανδούς, τους Ιρλανδούς και τους
Πορτογάλους, που ζούμε ό,τι ζούμε και περνούμε ως προμετωπίδα αυτής της
ευρωπαϊκής και παγκόσμιας κρίσης, αλλά και άλλες χώρες όπως τον Καναδά, την
Ιαπωνία και τη Μαλαισία, ότι έχει πολύ μεγάλη σημασία για τη βιωσιμότητα της
ανάπτυξης το να επενδύσει κανείς στην προσχολική αγωγή. Και το έλεγαν και οι
εκπαιδευτικοί, διότι οι εκπαιδευτικοί και οι έγκριτοι πανεπιστημιακοί από πολλά
και σημαντικότατα Πανεπιστήμια στο χώρο είχαν έρθει και είχαν δώσει τα
στατιστικά στοιχεία και τις έρευνες για το πόσο συμβάλλει η επένδυση στην
προσχολική αγωγή στη μετέπειτα ακαδημαϊκή εξέλιξη των ανθρώπων.
Ξεκινήσαμε, λοιπόν, από τα Δημοτικά, αλλά και τα Νηπιαγωγεία
και είπαμε ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε ότι τα πιλοτικά προγράμματα- στα
οποία αναφέρθηκε η Υπουργός- στα 210 σχολεία, που πρέπει να αλλάξουν και θα
αλλάξουν σε δυο σε τρία χρόνια, γιατί η παιδεία δεν είναι κατασκευή από μπετόν,
η παιδεία είναι άνθρωποι, στάσεις αντιλήψεις, νοοτροπίες, μέθοδοι διδασκαλίας
και γνώση. Άρα δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη. Χρειαζόμαστε όμως και το
άμεσο. Και τα άμεσα ήταν αυτά που ανέφερε και η Υπουργός και στα οποία θέλω να
σταθώ, για να επισημάνω δυο πράγματα.
Το πρώτο είναι ότι δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία το ότι το
40% του μαθητικού δυναμικού μετέχει σε αυτά τα πιλοτικά σχολεία. Σημασία έχει
ότι μπαίνει η φιλαναγνωσία, η πληροφορική, η θεατρική αγωγή, οι μουσικές
σπουδές και τα καλλιτεχνικά σε όλα τα σχολεία και από 40% του μαθητικού
πληθυσμού στα 961 δημοτικά σχολεία με ΕΑΕΠ θα φτάσουμε και μπορώ να πω ότι
ενδεχομένως να ξεπεράσουμε τα 1.200. Και αυτό θα ανακοινωθεί το επόμενο. Μέσα
στην κρίση εμείς αυξάνουμε τον αριθμό των ολοήμερων πιλοτικών σχολείων κι αυτό
είναι ένα μήνυμα.
Και στα Νηπιαγωγεία πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο
διδασκαλίας. Η δεύτερη δράση έχει να κάνει με την ίδια τη ζωή και τη ζύμωση
μέσα στην τάξη. Το ξέρουν καλά όσοι εδώ είναι εκπαιδευτικοί της τάξης και της
πράξης και είναι πολλοί. Έχει να κάνει με την μέθοδο που μαθαίνουμε τα παιδιά
να μαθαίνουν, “να παίζουν μαθαίνοντας ή- αν θέλετε- να μαθαίνουν
παίζοντας”, για τις μικρές ηλικίες ή να
χαίρονται τη μάθηση και το ζόρι που αυτή έχει, στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Ακούστηκαν πολλά ακόμη και από τον Τύπο για την περίφημη
ερευνητική εργασία ή αλλιώς project. Σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες για την
παιδεία, χωρίς να έχουν λυθεί προβλήματα υποδομών που έχουν πολλά σχολεία μας,
η ερευνητική εργασία γίνεται σε όλα τα Λύκεια. Για να μπορούν να χαρούν όλοι οι
μαθητές τη συνεργατικότητα, να ερευνούν, να κατασκευάζουν κάτι, να
προετοιμάζουν μια πολιτιστική εκδήλωση, ένα δρώμενο. Και αυτό διαπερνά αυτή τη
στιγμή την εκπαίδευση με οριζόντιο τρόπο.
Είναι μόνο παραδείγματα των όσων θέλω να αναφέρω, για να
τονίσω τη σημασία που έχει για μας, το να αναδείξουμε από τη μια την καινοτομία
που υπήρχε ήδη στο εκπαιδευτικό σύστημα και να μπορέσουμε από την άλλη να
δώσουμε τη δυνατότητα για περισσότερη καινοτομία που θα δώσει «φτερά» στους
μαθητές και τις μαθήτριές μας.
Το θεσμό της αριστείας τον ξεκινήσαμε το 2009 δειλά – δειλά
και σήμερα είμαστε στη φάση που στο τέλος της σχολικής χρονιάς θα έχουμε άλλες
περίπου 1.000 προτάσεις εκπαιδευτικών από όλη την Ελλάδα υποψήφιες για
βράβευση.
Είναι καλές οι ιδεολογικές συγκρούσεις, αλλά το ότι προάγεις
και στηρίζεις την καινοτομία και την αριστεία δεν σημαίνει ότι την ίδια στιγμή
δεν στηρίζεις το σχολείο που είναι για όλους.
Θέλω να πω και κάτι, που είπε ένας εκπαιδευτικός από την
εμπειρία του: «Πριν να γίνει αυτή η εκδήλωση και βραβευτώ, ήμουν λιγάκι ο
απομονωμένος, ο απόμερος, «τι κάνει αυτός εκεί με αυτά» έλεγαν κάποιοι. Κάποιοι
άλλοι μου έλεγαν βέβαια «μπράβο», τα παιδιά το χαίρονταν, αλλά εγώ δεν
αισθανόμουν ότι ήμουν κομμάτι πραγματικά του σχολείου. Πήγα πίσω με το βραβείο
στο χέρι και με είδαν αλλιώς».
Συμβάλλει και αυτό. Δεν είναι το σημαντικότερο, είναι όμως
σημαντικό να αναγνωρίζεται η μεμονωμένη προσπάθεια ενός εκπαιδευτικού στη
διδακτική, στη συνεργασία, στις δραστηριότητες μέσα στο σχολείο για να αλλάξει
ο τρόπος που σκεφτόμαστε και να αλλάξουν οι νοοτροπίες πρώτα από όλα των
παιδιών μας.
Πιστεύω ότι αυτή η χρονιά που φέρνει τις μεγάλες αλλαγές στο
Λύκειο, στο Τεχνολογικό Λύκειο, στο σύστημα πρόσβασης στην Ανώτατη Εκπαίδευση,
θα είναι μια χρονιά κρίσιμη και για την παιδεία. Πιστεύω ότι στο χώρο της
παιδείας είναι ευπρόσδεκτη η αντιπαράθεση, τα επιχειρήματα, ο διάλογος και οι
συγκρούσεις. Και η ιστορία μας δυστυχώς έχει και συγκρούσεις δύσκολες πάνω στην
παιδεία, αλλά έχει και συγκρούσεις εξαιρετικά δημιουργικές να αναδείξει.
Θεωρώ ότι ο χώρος της παιδείας είναι ο κατ' εξοχήν χώρος
όπου μπορούμε να κατακτήσουμε τη μίνιμουμ συναίνεση και ταυτόχρονα να
κατεδαφίσουμε ένα σύστημα απόλυτα συγκεντρωτικό, φτιάχνοντας κάτι άλλο. Όχι να
το κατεδαφίσουμε γκρεμίζοντάς το, αλλά να δείξουμε όπως σήμερα κάνουμε στην
εκδήλωση, το καινούργιο και να το χτίσουμε. Να κατεδαφίσουμε ένα σύστημα το
οποίο ισοπέδωνε τα πάντα εις το όνομα μιας δήθεν ομοιομορφίας, όπου ναι μεν το
κουδούνι μπορεί να χτυπάει ταυτόχρονα σε όλες τις τάξεις της χώρας, αλλά αυτό
δεν σημαίνει ότι μπορεί αυτή η ομοιομορφία να αναδείξει τη δημιουργικότητα, την
καινοτομία, την αριστεία στους μικρούς μας μαθητές.
Οι καινοτόμες δράσεις που παρουσιάζονται στη σημερινή
εκδήλωση δίνουν σε όλους μας δύναμη να συνεχίσουμε, να παλέψουμε για τα δύσκολα
των επόμενων ημερών και μηνών και ταυτόχρονα να δώσουμε την καθημερινή μάχη σε
κάθε τάξη, σε κάθε αμφιθέατρο, σε κάθε σχολική αυλή, ώστε τα πράγματα να γίνουν
πιο όμορφα, πιο δημιουργικά, ακόμη και μέσα στην κρίση.
