«Επιτόπιες έρευνες του Κέντρου Ερεύνηςτης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών (2011-2015)

Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών Ηπίτου 3, 10557 Αθήνα

Τηλ.: 210.3318042, 210.3318043, 210.3664751

Fax: 210.3313418, 210.3664735

Hellenic Folklore Research Centre

Academy of Athens

3, Ipitou St. - Athens 105 57, Greece

Tel.: +30 210.3318042, +30 210.3318043, +30 210.3664751  

Fax: +30 210.3313418, +30 210.3664735

Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η ημερίδα με θεματικό πλαίσιο «Επιτόπιες έρευνες του Κέντρου Ερεύνηςτης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών (2011-2015)», στις 8 Νοεμβρίου, στην Ανατολική Αίθουσα του Μεγάρου της Ακαδημίας Αθηνών. Την ημερίδα χαιρέτισε εκ μέρους της Βουλής των Ελλήνων ο αντιπρόεδρος, καθηγητής, κ. Δημ. Κρεμαστινός και η τ. διευθύντρια Αικ. Πολυμέρου-Καμηλάκη, η οποία μέχρι το 2013 ήταν υπεύθυνη για τις εργασίες του Κέντρου Λαογραφίας.Ακολούθησε εισαγωγική ομιλία του διευθύνοντος το Κέντρο κ. Ευαγγέλου Καραμανέ. Παρέστησαν ακαδημαϊκοί, ερευνητές από πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα,φοιτητές, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και πατριδοτοπικών συλλόγων, και φίλοι της Λαογραφίας.

Η επιτόπια έρευνα βασικό εργαλείο για τις ανθρωπολογικές επιστήμες έχει εφαρμοσθεί για την Λαογραφία από την γέννησή της ως σήμερα. Για το Κέντρο Λαογραφίας η επιτόπια έρευνα είναι θεσμοθετημένη από την ίδρυσή του (ως Λαογραφικό Αρχείο,το 1918) και πραγματοποιείται ανελλιπώς κάθε έτος από όλους τους ερευνητές, παρά την συρρίκνωση του χρόνου διάρκειάς της.

Οι απόψεις για τις μεθόδους προσέγγισης των θεμάτων του λαϊκού πολιτισμού, ποικίλες ανά χρονικά διαστήματα, ακολουθούν συνήθως τα ευρύτερα κοινωνικά ρεύματα και ιδέες, ωστόσο πρέπει να έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό την κατά το δυνατόν με ακρίβεια καταγραφή της πολιτισμικής πράξης στον χώρο και χρόνο επιτέλεσής της, αξιοποιώντας τα θεωρητικά ερμηνευτικά σχήματα και τα ανάλογα μεθοδολογικά εργαλεία της λαογραφίας-εθνολογίας και των συγγενών επιστημών τους. Για τον λόγο αυτό η επιτόπια έρευνα (fieldwork), η οποία προσφέρει στον ερευνητή τη δυνατότητα της συμμετοχικής παρατήρησης, αποτελεί αναπόσπαστο μεθοδολογικό εργαλείο συλλογής υλικού, από τα πρώτα βήματα της επιστημονικής λαογραφίας. Η εις βάθος έρευνα πεδίου, έργο έμπειρου ερευνητή, προϋποθέτει την εφαρμογή επιστημονικών δεξιοτήτων παρατήρησης και ανάλυσης για την κατανόηση της υπό μελέτην κοινότητας, με στόχο το ερευνώμενο θέμα να ερμηνεύεται στο πραγματικό του κοινωνικό περιβάλλον συνυπολογίζοντας και αξιοποιώντας την εγκιβωτισμένη στα κοινωνικά συμφραζόμενα πληροφορία.

Για τον ερευνητή η «λαογραφική αποστολή» με στόχο την επιτόπια έρευναπεδίου αποτελεί απαραίτητη εμπειρία για συμμετοχική παρατήρηση, κοπιαστική, ιδιαίτερα σε παλαιότερες περιόδους, η οποία δεν είναι δυνατόν να αναπληρωθεί από οποιαδήποτε περιγραφή. Έτσι, παρά το γεγονός, ότι η επίσκεψηκαι παραμονή στον τόπο έρευνας ήταν και εξακολουθεί να είναι δύσκολη –δενπρόκειται σε καμία περίπτωση για ταξιδιωτικές περιηγήσεις– οι ερευνητές τιςεπιδιώκουν, συχνά αναλαμβάνοντας και το οικονομικό κόστος, επειδή τις θεωρούν απαραίτητες για την επιστημονική τους εργασία, αλλά και για την ορθήσωστική, επιπλέον, καταγραφή του υλικού. Η φυσική παρουσία του έμπειρουερευνητή στην υπό μελέτη κοινότητα επιτρέπει διαμέσου της κοινής βιωμένηςεμπειρίας την κατανόηση των πολυσύνθετων πολιτισμικών συστημάτων τηςστη διαχρονία.

Οι εισηγήσεις των ερευνητών, όσο και οι ενδιαφέρουσες συζητήσεις,προώθησαν τα θέματα που αφορούν τις επιτόπιες έρευνες για τον λαϊκό πολιτισμό και κατέδειξαν την μεγάλη σημασία τους για την έρευνα.Τα θέματα των ανακοινώσεων: Επιστρέφοντας στο πεδίο «εν ετέρα μορφή»:Οι αποστολές του Κέντρου Λαογραφίας στη Σκιάθο ως αφορμήανατροφοδότησης της επιτόπιας έρευνας (Γιάννης Πλεμμένος),Μελετώντας τα εθιμικά λαϊκά δρώμενα: Η περίπτωση των αποκριάτικων εθιμικών δρωμένων της Νάουσας (Ζωή Μάργαρη), Ζακυνθινό θρησκευτικό προσκύνημα: Ανθρωπολογικές δομές και τοπικές ιδιαιτερότητες. Παρατηρήσεις από τηνεπιτόπια έρευνα στο νησί (Γιώργος Βοζίκας),Θεωρητικά ζητήματα και μεθοδολογικοί προβληματισμοί από την καταγραφή της υφαντικής πρακτικής στην Αράχωβα Βοιωτίας (Παρασκευάς Ποτηρόπουλος), Επιτόπιες έρευνες στιςκοινότητες της ελληνικής διασποράς: Η περίπτωση του Τσερνοπόλιε (Κριμαία) (Ευάγγελος Καραμανές - Ζωή Μάργαρη), Το νοικοκυριό ως πεδίο οικονομικήςδιαχείρισης στην Ικαρία (Κυριακή Χρυσού-Καρατζά), Επιτόπιες έρευνες στη Σύρο (2011-2014):Μεθοδολογικοί προβληματισμοί και ερευνητικά ερωτήματα (Γιάννης Καραχρήστος), Επιτόπιες έρευνες στη Ρόδο για την μελέτηκαρναβαλικών δρωμένων: Οι καμουζέλλες στο χωριό Απόλλωνα (Μαρία Ανδρουλάκη),Επιτόπια έρευνα μακράς διάρκειας στηΓορτυνία (Αρκαδία, Πελοπόννησος): Παλαιά ζητήματα - Νέα ερευνητικά ερωτήματα (Ανδρομάχη Οικονόμου), Επιτόπιες έρευνες στην Λευκάδα: σύντομηπαρουσίαση του εθνογραφικού υλικού τοπικών μουσειακών συλλογών (Ευάγγελος Καραμανές).